گذری كوتاه بر تاریخ سیاسی روم
از رم تا روم
در همان زمانی كه یونان دوران شكوفایی خود را می گذراند، در شمال غربی آن ـ یعنی در شبه جزیره ی ایتالیا ـ اقوامی می زیستند كه از حیث فرهنگ و تمدن بسیار عقب تر از آنان بودند. از شهرهای مهم این اقوام، شهر رم بود. رمی ها حكومت جمهوری داشتند. آنان به طور دایم با همسایگان خود در جنگ بودند. به همین دلیل، جنگاوری در میسان رمی ها اهمیت زیادی داشت و پسران خود را پس از دوران كودكی به آموزش های سخت نظامی مشغول می كردند.
در قرن سوم قبل از میلاد، توسعه ی فتوحات رمی ها موجب شد كه با حكومت كارتاژ همسایه شوند و بر سر منافع اقتصادی و راه های دریایی، با یك دیگر بجنگند.
كارتاژی ها عنوان خود را از پایتخت خود، شهر كارتاژ ( در تونس فعلی)، گرفته بودند. آنان قسمت های زیادی از سواحل شمال آفریقا و جزایر دریای مدیترانه را در اختیار داشتند. جنگ هایی رومیان با كارتاژی ها بیش از نیم قرن طول كشید. سرانجام، با وجود رشادت های هانیبال،2 سردار كارتاژی، رومیان پیروز شدند و به عمر دولت كارتاژ خاتمه دادند(146 ق.م) جنگ های رومیان و كارتاژی ها به جنگ های پونیك3 معروف است.
رومیان به تدریج بر پیروزی های خود افزودند و با فتح مصر و آسیای صغیر كشوری پدید آوردند. بدین ترتیب، حكومت رم به امپراطوری روم تبدیل شد. گستردگی بیش از حد قلمرو روم برای آن امپراتوری مشكلاتی در پی داشت. همسایگی رومیان با دولت ایران، سرآغاز مسائل بسیاری در سرنوشت دو كشور بود. تا این زمان رومی ها آشنایی زیادی با حكومت ایران آن زمان ـ یعنی اشكانیان ـ نداشتند. همسایگی آنان با اشكانیان موجب برخورد منافع و در نتیجه، جنگ های بسیاری شد كه تا اواخر دوره ی ساسانی ادامه یافت. این جنگ ها در نهایت موجبات ضعف هر دو كشور را فراهم كرد.
امپراتوری روم از قرن سوم میلادی دچار مشكلاتی شد كه به تدریج قدرت آن را به تحلیل می برد.
یكی از علل این مشكلات وسعت بیش از حد قلمرو امپراتوری بود. امپراتور كنسانتین شهر بیزانتیوم ( قسطنطنیه) را كه در شرق امپراتوری بود به پایتختی انتخاب كرد. این اقدام مقدمه ی تقسیم روم به دو قسمت شرقی و غربی گردید.(395 م.)